Ενσυναίσθηση δεν είναι να καλύπτεις κάθε ανάγκη του παιδιού

Γράφουν και αναλύουν οι επιστημονικοί συνεργάτες της Γραμμής 115 25 του Μαζί για το Παιδί

Πολλές φορές ο όρος ενσυναίσθηση μπορεί να δυσκολεύει στην κατανόηση του. Ίσως να ακούγεται γενικός ή να συγχέεται με τη συμπόνια και τη λύπηση.

Συχνά οι γονείς πιστεύουν ότι ενσυναίσθηση σημαίνει να καλύπτουν την κάθε ανάγκη του  παιδιού. Και το κάνουν προκειμένου να είναι χαρούμενο και να μην έρθει αντιμέτωπο με δύσκολα συναισθήματα.

Στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι αρκετά διαφορετικό.

Ενσυναίσθηση είναι η δυνατότητα του ατόμου να μπει στη θέση του άλλου και να αισθανθεί όπως εκείνος. Να αισθανθεί δηλαδή πέρα από τα όρια του εαυτού του.

Ενσυναίσθηση δε σημαίνει ότι οι δύο γίνονται ένας, αλλά χρειάζεται η διάκριση να είναι ξεκάθαρη και να μην αισθάνεται κανείς ότι «χάνει» τον εαυτό του. Αποτελεί ένα βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης του παιδιού και τη δημιουργία υγιών και ευτυχισμένων διαπροσωπικών σχέσεων.

Πολύ συχνά οι γονείς αναρωτιούνται πως μπορούν οι ίδιοι να βοηθήσουν ώστε τα παιδιά τους να αποκτήσουν την ικανότητα της ενσυναίσθησης.

Ενσυναίσθηση δεν είναι να καλύπτεις κάθε ανάγκη του παιδιού

Μια βασική προϋπόθεση είναι το παιδί να είναι συναισθηματικά καλυμμένο. Να λαμβάνει από το περιβάλλον του την αγάπη και την ασφάλεια που χρειάζεται. Για να μπορεί να εξερευνήσει τον εαυτό του και τα δικά του συναισθήματα. Η αγάπη και η φροντίδα που θα δώσει η οικογένεια στο παιδί, δε συνεπάγεται την δημιουργία ενός αποστειρωμένου από οποιοδήποτε αρνητικό συναίσθημα περιβάλλοντος.

Επομένως, η οικογένεια οφείλει να διδάξει στο παιδί πως θα ανταπεξέλθει ως προς και τα αρνητικά συναισθήματα, όχι μόνο τα θετικά.

Η οικογένεια λοιπόν, πρέπει από μικρή ηλικία να ενισχύει την ικανότητα του παιδιού για επίλυση προβλημάτων που προκύπτουν. Και όχι να προσπαθεί να ωραιοποιήσει ή να αποσπάσει την προσοχή από αυτά.

Είναι πιο εύκολο να καταλάβεις κάποιον όταν εκφράζει το συναίσθημά του. Διευκολύνουμε το παιδί να μιλήσει για το πώς αισθάνεται. Πως; Απλά ρωτώντας το. Ο γονέας δίνει το χώρο στο συναίσθημα του παιδιού και δεν το κρύβει κάτω από το χαλί γιατί μπορεί να δυσκολεύει και τον ίδιο. Επίσης, είναι βοηθητικό ο γονιός να μοιραστεί με το παιδί το δικό του συναίσθημα.

Ενσυναίσθηση δεν είναι να καλύπτεις κάθε ανάγκη του παιδιού

Πώς να ξεκινήσω μια τέτοια συζήτηση με το παιδί μου;

Αφορμή για να ξεκινήσει ο γονιός μια τέτοια συζήτηση που θα μιλήσει για θετικές και αρνητικές συμπεριφορές., μπορεί να είναι η χρήση παραδειγμάτων από την καθημερινότητα.  Όπως μέσα από ένα βιβλίο, μια ταινία ακόμα και την τηλεόραση. Αυτό το ερέθισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι για να επικρίνει ή να επιβραβεύσει ο γονιός συμπεριφορές. Αλλά για να δει πως το παιδί αντιλαμβάνεται συμπεριφορές άλλων προσώπων και όχι μόνο τη στιγμή που το αφορά προσωπικά.

Το παιδί για να μπορέσει να μιλήσει για τα συναισθήματα του, χρειάζεται πρωτίστως να μπορεί να τα ονομάσει.

Ένας τρόπος είναι να ονομάσει ο γονέας το συναίσθημα ή την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το παιδί.

Για παράδειγμα:

Αν το παιδί μιλήσει με ευγένεια μπορεί ο γονιός να του πει ότι ήταν ευγενικός.

Αν σταθεί υπεύθυνα σε μια περίσταση μπορεί ο γονιός να το ονομάσει υπευθυνότητα.

Αντίστοιχα ο γονιός έχει να ονομάσει και το φόβο ή το θυμό. Αν το παιδί είναι θυμωμένο κι αυτό εκφράζεται, είναι πολύ σημαντικό εκείνη τη στιγμή να ονομαστεί ο θυμός που αισθάνεται.

Τέλος, οι γονείς έχουν να δώσουν το «καλό παράδειγμα» μέσω της δικής τους στάσης. Να λειτουργήσουν δηλαδή σα μοντέλο για το παιδί, από το οποίο θα μπορέσει να μάθει και να μιμηθεί.

Ο τρόπος που εκφράζονται οι γονείς

Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν γονιό ο οποίος δεν εκφράζει ποτέ το θυμό του και επιλέγει να τον κρύβει και να μην τον αναγνωρίζει. Όταν το παιδί του θυμώνει, τότε ίσως το θεωρεί ανεξήγητο και χωρίς λόγο και τιμωρεί το παιδί μάλιστα για το θυμό του αυτό. Μαθαίνει τελικά στο παιδί ότι ο θυμός είναι ένα κακό συναίσθημα που δεν πρέπει να βιώνει.

Από την άλλη ένας γονιός που αναγνωρίζει ότι και ο ίδιος μπορεί να θυμώσει, όταν αυτό συμβεί δεν είναι καταστροφικό. Και όταν μάλιστα το ονομάζει μπροστά στο παιδί, δίνει ένα θετικό παράδειγμα.

Γιατί τα παιδιά συμπεριφέρονται χειρότερα μπροστά στη μαμά;

Ας το καταλάβουμε καλύτερα με το εξής παράδειγμα:

Ας υποθέσουμε ότι η οικογένεια παίζει ένα επιτραπέζιο και η λήξη του παιχνιδιού βρίσκει το παιδί να κλαίει λόγω της ήττας του.

Στην πρώτη περίπτωση και λειτουργώντας κυρίως με οίκτο και όχι με ενσυναίσθηση, οι γονείς την επόμενη φορά που θα παίξουν με. το παιδί θα το αφήσουν να κερδίσει προκειμένου να μη στεναχωρηθεί. Έτσι, καλύπτουν την ανάγκη εκείνη τη στιγμή, αλλά χάνουν την ευκαιρία να μεταδώσουν ένα σημαντικό μήνυμα στο παιδί.

Στην επόμενη έκρηξη του παιδιού σου, δοκίμασε αυτό

Στη δεύτερη περίπτωση, οι γονείς ακούν προσεκτικά το παιδί, το ρωτούν πως νιώθει, του επιτρέπουν να ονομάσει το συναίσθημά του. Μοιράζονται μαζί του και δικά τους συναισθήματα σε αντίστοιχες περιστάσεις και του δίνουν το χώρο. Να στεναχωρηθεί, να θυμώσει, να απογοητευτεί και τελικά να το επεξεργαστεί και να έχει κέρδος.

Συνοψίζοντας σε μερικές βασικές οδηγίες για να λειτουργήσει κανείς με ενσυναίσθηση:

  • Άκου
  • Ρώτα
  • Μην αποσπάς
  • Μην επικρίνεις
  • Μην προσπαθείς να διορθώσεις ή να ωραιοποιήσεις

Επιμέλεια κειμένου: Λίζα Καβακοπούλου 

Write A Comment