Γιατί τα παιδιά δε θέλουν να πάνε για ύπνο;

Γιατί τα παιδιά δε θέλουν να πάνε για ύπνο

Ο Peter Gray, Ph.D. που γράφει το κείμενο, είναι καθηγητής στο Boston College και συγγραφέας. Έχει διευθύνει και δημοσιεύσει έρευνες πάνω στη συγκριτική, εξελικτική, αναπτυξιακή και εκπαιδευτική ψυχολογία. Η τρέχουσα έρευνα και συγγραφή του επικεντρώνεται κυρίως σε φυσικούς τρόπους μάθησης των παιδιών και στη δια βίου αξία του παιχνιδιού.

Πραγματικά το κείμενο του κύριου Peter Gray είναι μια προσέγγιση στο θέμα «ύπνος των παιδιών» που μπορεί να εξηγήσει πολλά. Διαβάστε το:

«Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά του δυτικού πολιτισμού συχνά διαμαρτύρονται όταν πρέπει να πάνε για ύπνο. Βρίσκουν όλων των ειδών τις δικαιολογίες. Λένε ότι δεν είναι κουρασμένα,  ενώ στην πραγματικότητα δεν αντέχουν από την κούραση. Λένε ότι πεινάνε, ή διψάνε, ή θέλουν να ακούσουν ένα παραμύθι (και στη συνέχεια ένα ακόμη)-οτιδήποτε για να καθυστερήσουν τον ύπνο. Μιλούν για τους φόβους τους στο σκοτάδι ή τα τέρατα στην ντουλάπα ή κάτω από το κρεβάτι. Τα μικρά μωρά που δε μπορούν να μιλήσουν, να περιγράψουν τους φόβους τους ή να προσπαθήσουν να διαπραγματευθούν, απλά γκρινιάζουν.

Γιατί όλη αυτή η διαμαρτυρία;

Πριν από πολλά χρόνια, ο διάσημος ψυχολόγος συμπεριφορισμού John B. Watson υποστήριξε, ουσιαστικά, ότι η εν λόγω συμπεριφορά είναι παθολογική και συμβαίνει όταν οι γονείς είναι υπερβολικά επιεικείς και κακομαθαίνουν τα παιδιά τους. Απομεινάρια της άποψης αυτής εξακολουθούν να υπάρχουν σε βιβλία για τη φροντίδα του μωρού, όπου η τυπική συμβουλή είναι ότι οι γονείς πρέπει να είναι σκληροί στο θέμα ύπνου και να μην ενδίδουν. Αυτό, λένε οι ειδικοί, είναι μια μάχη ισάξιων αντιπάλων, και εσείς, ως γονείς, πρέπει να την κερδίσετε για να μην κακομάθετε τα παιδιά σας.

Αλλά είναι σαφές ότι κάτι λείπει από αυτή την εξήγηση των ειδικών. Γιατί τα βρέφη και τα μικρά παιδιά επιλέγουν να δοκιμάσουν την υπομονή των γονιών τους στο συγκεκριμένο θέμα; Γιατί δε διαμαρτύρονται για τα παιχνίδια ή το φως του ήλιου ή τις αγκαλιές (συνήθως δηλαδή). Γιατί διαμαρτύρονται όταν είναι να πάνε για ύπνο, όταν ο ύπνος είναι σαφώς κάτι καλό για αυτά και το χρειάζονται;

Monsters, Inc

Η απάντηση αρχίζει και φαίνεται μόλις αφήσουμε το δυτικό κόσμο και κοιτάξουμε τα παιδιά στον υπόλοιπο κόσμο. Το φαινόμενο της διαμαρτυρίας την ώρα του ύπνου είναι μοναδική στο Δυτικό κόσμο και τους δυτικόπληκτους πολιτισμούς. Σε όλες τις άλλες κουλτούρες, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο και συνήθως στο ίδιο κρεβάτι με έναν ή και τους δύο γονείς και η διαμαρτυρία την ώρα του ύπνου είναι ανύπαρκτη. Τα βρέφη και μικρά παιδιά διαμαρτύρονται προφανώς, όχι για τον ύπνο ακριβώς, αλλά για το ότι πηγαίνουν για ύπνο μόνα, στο σκοτάδι, τη νύχτα. Όταν οι άνθρωποι της μη Δυτικής κουλτούρας ακούν για τη Δυτική πρακτική, δηλαδή ότι βάζουν τα  μικρά παιδιά να κοιμηθούν σε χωριστά δωμάτια από αυτούς, συχνά χωρίς ούτε καν τον ένα από τους δύο γονείς, είναι σοκαρισμένοι. “Τα καημένα τα παιδιά!»  λένε. «Πώς θα μπορούσαν οι γονείς τους να είναι τόσο σκληροί;» Εκείνοι που είναι περισσότερο σοκαρισμένοι είναι οι άνθρωποι σε κοινωνίες κυνηγών-συλλεκτών, γιατί ξέρουν πολύ καλά γιατί τα μικρά παιδιά διαμαρτύρονται όταν μένουν μόνα τους στο σκοτάδι.

Μέχρι μόλις πριν από 10.000 χρόνια ήμασταν όλοι κυνηγοί-συλλέκτες. Όλοι ζούσαμε σε έναν κόσμο όπου κάθε μικρό παιδί, μόνο, στο σκοτάδι, θα ήταν ένα νόστιμο μεζεδάκι για τα νυχτερινά αρπακτικά. Τα τέρατα κάτω από το κρεβάτι ή στο ντουλάπι ήταν αληθινά, περιφερόμενα στη ζούγκλα της σαβάνας, καραδοκώντας, όχι μακριά από τον καταυλισμό. Μια καλύβα από άχυρα δεν ήταν η προστασία, αλλά η παρουσία ενός ενήλικα, κατά προτίμηση πολλών ενηλίκων, ήταν η προστασία. Στην ιστορία του είδους μας, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά που μεγάλωσαν με το αίσθημα του φόβου και φώναζαν για να αποσπάσουν την προσοχή του ενήλικα σε περίπτωση που έμεναν μόνα το βράδυ, είχαν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν για να περάσουν τα γονίδιά τους στις μελλοντικές γενιές από ότι τα παιδιά που δέχθηκαν ήρεμα τη μοίρα τους. Σε μια κουλτούρα κυνηγών-συλλεκτών, μόνο ένας τρελός ή κάποιος εξαιρετικά αμελής θα άφηνε ένα μικρό παιδί μόνο του τη νύχτα, και με την παραμικρή διαμαρτυρία του παιδιού, σίγουρα κάποιος ενήλικας θα πήγαινε να το σώσει.

Όταν το παιδί σας γκρινιάζει και διαμαρτύρεται επειδή το βάζετε μόνο στο κρεβάτι τη νύχτα, δεν προσπαθεί να δοκιμάσει την υπομονή σας! Στην πραγματικότητα το παιδί σας διαμαρτύρεται, για τη ζωή του. Το παιδί σας γκρινιάζει επειδή είμαστε όλοι γενετικά κυνηγοί-συλλέκτες και τα γονίδια του παιδιού σας περιέχουν τις πληροφορίες που λένε ότι το να βρίσκεται μόνο στο σκοτάδι είναι αυτοκτονία.

Αυτό είναι ένα παράδειγμα της έννοιας της εξελικτικής αναντιστοιχίας (evolutionary mismatch). Έχουμε εδώ μια αναντιστοιχία μεταξύ του περιβάλλοντος των εξελικτικών προγόνων μας, στην οποία διαμορφώθηκε η γενετική μας ύπαρξη και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε σήμερα. Στο περιβάλλον των εξελικτικών προγόνων μας, ένα παιδί μόνο του τη νύχτα κινδύνευε σοβαρά να κατασπαραχθεί από κάποιο αρπακτικό. Σήμερα, ένα παιδί μόνο του τη νύχτα δεν είναι σε ανάλογο κίνδυνο. Στο περιβάλλον των εξελικτικών προγόνων μας, κανείς λογικός γονιός ή παππούς, γιαγιά, ή θείος ή θεία, ή άλλο ενήλικο μέλος δε θα άφηνε ποτέ ένα μικρό παιδί να κοιμηθεί μόνο του. Εάν ένα παιδί είχε ξεχαστεί πολύ μακριά από έναν ενήλικα στο σκοτάδι τη νύχτα, η κραυγή του παιδιού θα είχε εισακουστεί αμέσως. Σήμερα, χωρίς τους ρεαλιστικούς κινδύνους, ο φόβος του παιδιού φαίνεται παράλογος, και οι άνθρωποι έχουν την τάση να υποθέτουν ότι είναι παράλογη η διαμαρτυρία του και ότι το παιδί πρέπει να μάθει μόνο του στο σκοτάδι. Ή, αν διαβάσουν τους «ειδικούς», μαθαίνουν ότι το παιδί απλά δοκιμάζει την υπομονή τους και συμπεριφέρεται σαν κακομαθημένο. Και έτσι, οι άνθρωποι δίνουν μάχη με το παιδί τους αντί να το ακούσουν, δεν ακούν ούτε το ένστικτό τους που λέει ότι κάθε μωρό που κλαίει χρειάζεται αγκαλιά, να το σφίξεις κοντά σου, να το φροντίσεις , και όχι να το αφήνεις μόνο του για να μην το «κακομάθεις».

Τι πρέπει να κάνουμε για την εξελικτική αναντιστοιχία; Σε αυτή την περίπτωση, εμφανίζονται δύο εναλλακτικές λύσεις. Μπορούμε να κάνουμε ότι συμβουλεύουν οι «ειδικοί» και να συμμετάσχουμε σε μια παρατεταμένη μάχη, ή μπορούμε να κάνουμε ότι μας συμβουλεύουν τα γονίδια μας και να βρούμε τρόπο να κοιμούνται τα παιδιά μας κοντά μας. Όταν ο γιος μου ήταν μικρός, πολύ καιρό πριν, όταν ήμουν μεταπτυχιακός φοιτητής, η επιλογή ήταν εύκολη. Ζούσαμε σε ένα διαμέρισμα με ένα δωμάτιο, οπότε δε γινόταν να κοιμηθεί σε ξεχωριστό κρεβάτι από εμάς. Κατά κάποιο τρόπο, η ζωή είναι πιο εύκολη όταν είσαι φτωχός από ότι όταν σου δίνεται η οικονομική δυνατότητα να έχεις ένα διαμέρισμα ή σπίτι με περισσότερα από ένα δωμάτια. »

(Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή του άρθρου χωρίς άδεια)

Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα! 

Σας περιμένουμε και στην κλειστή ομάδα μας “Δεν είμαι τέλεια μαμά” για να γίνουμε μια όμορφη παρέα

2 Σχόλια

  1. Elefteria Bogioglou Reply

    νιώθω μια απενοχοποίηση διαβάζοντάς το. Και η μεγάλη μου μέχρι τα 5-6 ήθελε τη μανούλα της για να κοιμηθεί και τώρα στην ίδια ηλικία η μικρή μου ζητάει το ίδιο. Ξαπλώνω για λίγο δίπλα της μέχρι να την πάρει ο ύπνος. Καλά κάνεις και μας ενημερώνεις για αυτές τις νέες έρευνες! Τα φιλιά μου.

Write A Comment